Polisa OC w zamówieniach publicznych

Tytułem wstępu.....

Zamawiającego nie jest zobowiązany do umożliwienia udziału w postępowaniu wszystkim wykonawcom funkcjonującym na danym rynku świadczeń. Krąg potencjalnych wykonawców może zostać ograniczony poprzez warunki udziału w postępowaniu. 

Tylko oferta wykonawcy, który spełnia warunki udziału w postępowaniu będzie wówczas rozpatrywana tj. brana pod uwagę przy kreowaniu rankingu złożonych ofert z zastosowaniem kryteriów ich oceny. 

Tylko na marginesie przypomnę, że warunki muszą być proporcjonalne do przedmiotu zamówienia.  Pamiętaj zatem, że warunki determinują jaki krąg wykonawców może ubiegać się o udzielenie zamówienia, a ich postawienie nie może prowadzić do wyeliminowania z ubiegania się o zamówienie wykonawców, którzy obiektywnie i zdroworozsądkowo to oceniając, mogliby to zamówienie wykonać. Zakazuje się zatem kreowanie warunków nieproporcjonalnych  do przedmiotu zamówienia (warunki zbyt wygórowane).

Wracając do meritum, warunki mogą dotykać trzech obszarów, a jednym z nich jest sytuacja ekonomiczna lub finansowa wykonawcy. W odniesieniu do tych warunków, zamawiający może wymagać m.in. posiadania przez wykonawcę odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.  

Na potwierdzenie spełnienia przedmiotowego warunku, zamawiający może żądać przedłożenia przez wykonawcę dokumentów potwierdzających, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na sumę gwarancyjną określoną przez zamawiającego.

Dokument potwierdzający składany jest na żądanie zamawiającego w trybie art. 26 ust. 1 lub 2 ustawy Pzp (NIE Z OFERTĄ) oraz podlega uzupełnieniu w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp.

Niby prosta regulacja a wątpliwości aż nadto. Zastanawiacie się bowiem m.in ad tym: 

  • czy mogę żądać by wykonawca przedłożył polisę OC,
  • czy dowód opłacenia składki musi zostać przedłożony/ podlegać badaniu,
  • czy mogę wskazać jakie informacje powinny znaleźć się w treści przedkładanego dokumentu, 
  • Czy polisa OC składana w odpowiedzi na warunek, służy zabezpieczeniu realizacji umowy.
Odpowiadając na Wasze pytania:

Nie możesz żądać konkretnie, tylko i wyłącznie polisy OC. Nie ograniczaj możliwości wykonawcy, które zostały mu przyznane w rozporządzeniu o dokumentach (to prawo powszechnie obowiązujące, a zatem wybacz, treść Twojego SIWZ nie ma tu żadnego pierwszeństwa). Trzymaj się wytycznych ustawodawcy, który wskazał że zamawiający powinien żądać by wykonawca przedłożył dokument (jakikolwiek), z którego treści będzie wynikało, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na sumę gwarancyjną określoną przez zamawiającego. może być to oczywiście polisa OC, może być umowa z ubezpieczycielem, jakikolwiek dokument wystawiony przez ubezpieczyciela i potwierdzający co należy lub inny dokument potwierdzający spełnienie warunku w ww. zakresie. 

Wpisujmy zatem w SIWZ, że dokument...... i, że z jego treści ma wynikać......

Aby zrozumieć dwa kolejne zagadnienia, musisz wiedzieć, że najistotniejsze jest tutaj by wykonawca wykazał, że spełniał warunek w dniu składania ofert. Spełnienie warunku sprowadza się natomiast nie do zawarcia umowy, nawet nie zawsze do opłacenia składki, a do bycia objętym ochroną ubezpieczeniową w dniu składania ofert.

Warto przeczytać dla zrozumienia wyrok KIO (no choćby fragment) z dnia 21 września 2018 roku, o sygn. KIO 1788/18 "Nie jest zatem prawdziwe stwierdzenie, że do wykazania spełniania warunku przy pomocy ubezpieczenia wystarczające jest zawarcie umowy potwierdzonej polisą, bądź innym stosownym dokumentem i uiszczenie należnej ubezpieczycielowi składki. Dla uznania wykazania spełniania warunku konieczne jest przesądzenie kwestii ponoszenia przez ubezpieczyciela odpowiedzialności w dacie składania ofert, skoro obowiązek zapłaty składki może być odroczony, bądź rozłożony na raty".

Nie dajmy się jednak zwariować, nie będziemy żądać nie wiadomo czego albo wyjaśniać miesiącami sprawy OC. 

 Sięgamy do KC i tam czytam wart. 814 § 1 że jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następującego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty. 

Co do zasady zatem, ochrona ubezpieczeniowa rozpoczyna się dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty. Dopiero w momencie, opłacenia składki/raty możemy mówić o tym, że wykonawca jest ubezpieczony.  Ale ale....pamiętajmy, że strony umowy ubezpieczeniowej, mogły umówić się inaczej. Oznacza to, że ochrona ubezpieczeniowa mogła powstać przed opłaceniem składki lub mimo opłacenia składki, może obejmować konkretny "okres ubezpieczeniowy" Wariantów jest wiele.

W związku z powyższym uznać warto, że dokumentem potwierdzającym posiadanie przez wykonawcę ubezpieczenia OC jest taki dokument, z którego treści będzie wynikało w sposób jasny, że wykonawca był ubezpieczony w dniu składania ofert. 

Polisa OC wraz z dowodem jej opłacenia, jest co do zasady wystarczająca, ale.......

-zwróć uwagę na datę opłacenia składki....generalnie....przeczytaj przytomnie dokumenty dostarczone przez wykonawcę. Jeżeli widnieje data po składaniu ofert....wyjaśnij sytuację....może zgodnie z umową ochrona ubezpieczeniowa rozpoczęła się wcześniej,
-zwróć uwagę czy z treści polisy nie wynika, że ochrona ubezpieczeniowa rozpoczyna się później niż w dacie składania ofert.

Co do treści dokumentu.... nie kombinujmy i nie narzucajmy innych informacji niż w rozporządzeniu. 
Z treści przedłożonego dokumentu musi obligatoryjnie wynikać wyłącznie to, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na sumę gwarancyjną określoną przez zamawiającego. A contrario, przedkładany dokument nie musi zawierać żadnych innych informacji dodatkowych tj. wysokość składki, forma opłaty za polisę etc.

Na ostatnie pytanie odpowie KIO:)

W wyroku z dnia 14 czerwca 2018 roku, o sygn. KIO 1059/18, stwierdzono, że "Ratio legis wprowadzeniu dokumentu potwierdzającego spełnianie warunku ekonomicznego polisy ubezpieczenia OC w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej polega na tym, że potwierdza wiarygodność ekonomiczną wykonawcy, który ubezpieczając swoją działalność, z jednej strony wykazuje się odpowiedzialnością profesjonalisty dbającego o bezpieczeństwo własne i swoich kontrahentów, a z drugiej wykazuje, iż znajduje się w sytuacji finansowej i ekonomicznej pozwalającej mu na poniesienie kosztów ubezpieczenia. Natomiast polisa OC w ramach wykazania spełniania warunku nie służy do zabezpieczenia realizacji zamówienia. Nie jest to ubezpieczenie danej inwestycji czy przedsięwzięcia gospodarczego, które jest przedmiotem zamówienia. Takie ubezpieczenie może być żądane przy zawarciu umowy, jako dodatkowy sposób zabezpieczenia realizacji zamówienia poza ustawowo przewidzianym zabezpieczeniem wykonania umowy".

A zatem, zamawiający nie ma prawa formułowania wymogu posiadania przez wykonawcę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej na cały okres realizacji zamówienia celem wykazania spełnienia warunku .Takie żądanie może zostać skierowane wyłącznie do wykonawcy, któremu w wyniku przeprowadzenia postępowania, zostanie udzielone zamówieniem, o ile wymóg ten został sformułowany w SIWZ.

I to by było póki co na tyle. To jednak nie wszystkie wątpliwości związane z ubezpieczeniem OC, które pojawiają się w toku postępowania. O tym m.in. jak zareagować na "polisę OC" wystawioną na kilka podmiotów, napiszę niebawem:)